İnsan üretimi ürünlerin karbon ayak izini nasıl sıfırlarız?

UNDO Labsinsan üretimi ürünlerle ekolojik ilişkimizi yeniden şekillendiren New York ve İstanbul merkezli bir tasarım ve inovasyon stüdyosudur. Bu, yeniden tasarlanan basit ürünlerle (UNDO’nun terminolojisinde “katalizörler”) kullanıcıların başka ürünlerle yarattığı çevresel hasarı “geri alabilecekleri” bir karbon dengeleme mekanizması sunarak sağlanır. İlk bu türden katalizör ürün olan UNDO Laces, ayakkabı endüstrisinin neden olduğu karbon ayak izini benzersiz bir karbon dengeleme stratejisiyle ele alan şık, özel yapım bir ayakkabı bağcığı tasarımıdır.

 

Proje Ekibi
Engin Ayaz, Kerem Alper, Murathan Sırakaya, Nur Saltık, Özgür Önurme

Proje Yöneticisi
Kerem Alper


Can Özinci, Sina Afra

Fikir, ilk olarak ATÖLYE’nin ekolojik olarak sürdürülebilir girişimler yaratırken eşsiz tasarımlarla kullanıcıları memnun etme misyonundan doğdu. UNDO Labs projesinin ilk aşaması, ürün tasarımı, çevre bilimi, tasarım araştırması, UX/UI, göstergebilim ve üretimden oluşan disiplinler arası bir ekibi oluşturmakla başladı.

 

Ekip, büyük karbon ayak izlerine (bir ürüne bağlı olarak salınan toplam sera gazı emisyonu, karbon dioksit eşdeğeri olarak ifade edilen ekolojik ayak izi) sahip ürünlerin dünyasını inceledi ve satıldıkları pazar içerisinde tasarım farklılığından yoksun olduklarını gördü. Bu araştırmadan ilk ürünümüz ortaya çıktı: UNDO Laces – bir karbon dengeleme mekanizmasını ve sürdürülebilir bir iş modelini birleştiren benzersiz bir ayakkabı bağcığı tasarımı.

Ayakkabı, üretiminde kullanılan ham maddeler ve üretim süreçlerinin yoğunluğundan dolayı giydiğimiz ürünler arasında çevreye en fazla zararı verenlerden biridir. Massachusetts Institute of Technology tarafından yürütülen bir çalışmaya göre, standart bir ayakkabının 30 poundluk karbondioksite, yani bir hafta boyunca 100 watt’lık bir ampulü açık tutmaya eşdeğer bir karbon ayak izi bulunuyor. Küresel ölçekte bakıldığında, dünyada yılda 25 milyar ayakkabı satılıyor – küresel ayakkabı endüstrisinin karbon ayak izi, tüm İtalya’da ölçülen miktara yakın. Bu sebeple, ilk ürünümüzü ayakkabı endüstrisinin verdiği zararı geriye alma amacıyla tasarladık.

 

Bir çift UNDO Laces satın alındığında UNDO Labs, bir rüzgar enerjisi, güneş enerjisi veya ormanlaştırma projesinden müşterinin adına karbon kredisi satın alarak bir çift ayakkabının karbon ayak izini dengeler. Bu, TerraPass gibi üçüncü parti tedarikçiler aracılığıyla yapılır. Dünyadaki herkesin, sahip olduğu her ayakkabı için bir UNDO Laces satın alması halinde, tüm ayakkabı endüstrisinin karbon ayak izinin dengeleneceği fikri sürecin temelinde yer alır.

Ayakkabı bağcıklarının iki ucuna takılan ve mekanik bir büküm ile birleştirilen mini mıknatıslar sayesinde UNDO Laces, kullanıcının ayakkabılarını bağlarken üçüncü bir döngü oluşturmasına izin verir. Bu, UNDO’nun çekirdek misyonunun merkezinde yer alan kapalı döngü ekolojik sistem yaklaşımının fiziksel bir yansımasıdır.

Dahası, bu eşsiz tasarım dokunuşuyla, UNDO Laces ayakkabı bağcıklarının değiştirilmesindeki en büyük problemi çözer: eskileri çıkartmak ve yenilerini takmak. Kullanıcı, eski ayakkabı bağcıklarının sonunu yeni bağcığın diğer ucuna bağlayarak kolayca çıkartabilir ve yeni olan, eskiyi takip ederek yerini alır.

Temel konsept tasarımından, ayakkabıların üretime hazır son tasarımının tamamlanmasına kadar 12 aylık bir süreç izlendi. Bu süreçte, mücevher zanaatkârlığı üzerinde çalışan İstanbullu zanaatkarların benzersiz bilgisini; günümüzün 3B baskı, CNC freze ve lazer kesim gibi dijital üretim araçlarının yanı sıra Çin’in seri üretim kabiliyeti ile bir araya getirdik. Özenli araştırma süreci ve hızlı prototip oluşturma yaklaşımı sonucunda ekip, ürünün son tasarımına ulaşana kadar 20’den fazla prototip oluşturdu.

UNDO Labs, Eylül 2014’te New York Tasarım Haftası Design Junction kapsamında ilk kez tanıtıldı. UNDO, Ağustos 2015’te başarılı bir Kickstarter kampanyası gerçekleştirdi ve yaklaşık 500 kişiden 15 bin dolarlık destek aldı.


Benzer Projeler