İstanbul zanaat kültürünün yaşatılmasına yönelik nasıl bir farkındalık yaratabiliriz?

Mercek projesi; İstanbul kent kültürünün özgün kimliklerinden biri olan ‘üretimin’ yani zanaat kültürünün arşivlenmesi ve yaşatılmasına yönelik bir çözüm arayışının sonucu olarak doğdu. Pilot bölge olarak Beyoğlu ve Şişli seçildi.

Proje Ekibi
Aylin Durmaz, Burak Şen Murathan Sırakaya, Özgür Önurme

Proje Yöneticisi
Aylin Durmaz


Bade Çayır (Asistan), İlayda Serter (Asistan), Murat Tülek (Haritalama – Kent Araştırması)

Şehrin hızlı dönüşümü nedeniyle tarihi zanaatkar atölyeleri kapanıyor ve toplu olarak şehir dışına taşınmak zorunda kalıyor. Büyük tasarım firmaları, zanaatkarları kendi bünyesinde çalıştırmayı tercih ediyor. Şehirdeki atölyesinden ve yaratıcı çevresinden kopan zanaatkar bir daha eski çalışma ortamına dönemiyor.

Zanaatkarlar Türkiye’deki tasarımcılar tarafından tanınmıyor, müşteri portföyleri yurt dışından gelen tasarımcı ve mimarlardan oluşuyor.
Zanaatkarların çoğunluğu zorunlu eğitim nedeniyle çırak yetiştiremiyor, zorunlu eğitimi 18 yaşında tamamlayan gençler başka meslek kollarına yöneliyor.

Bu sorunlardan yola çıkarak, üretim kültürünü tanıtmak, farkındalık yaratmak ve bu kültürün yaşatılması için çözüm fikirleri üretilmesini teşvik etmek amacıyla Mercek Projesi hayata geçti.

 

Projenin ilk basamağı olan arşiv çalışması neolitik dönemden başladı. Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde zanaat gelenekleri, çarşı kültürü ve merkezi yönetim ilişkileri araştırıldı. Annuaire Oriental Yıllıkları, telefon rehberleri, İSO ve İTO sicilleri incelenerek 1910 – 2015 yılları arasında Şişli’de yaşamış 500’e yakın ustanın kaydı bulundu. Yaklaşık 100 tane güncel ustanın atölyesi ise sokak sokak gezerek kayıt altına alındı. Elde edilen veriler interaktif bir Şişli haritasına entegre edildi, böylece zanaatkarların Şişli içindeki mobilitesi belgelendi.

Atölyesi ziyaret edilen zanaatkarların 13’ü ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirildi. Mülakatlar video çekimlerle dökümante edildi ve yaklaşık 5’er dakikalık videolardan bir belgesel serisi hazırlandı. Böylece sorun tespitlerinin yanı sıra; son usta hikayelerini geniş kitlelere ulaştırabilecek içerikler hazırlanmış oldu.

Projede sosyal bilimler ve iletişimin farklı kolları buluştu. Bir sosyolog, bir gazeteci-araştırmacı, bir kent araştırmacısı, bir yönetmen ve bir kurgu yönetmeni yer aldı. Tasarımın farklı kollarından öğrenciler gönüllü olarak projenin araştırma kısmına destek verdi. Projenin internet sitesinin 2018 yılında hayata geçmesi hedeflenmektedir.


Benzer Projeler